Vergi Matrahı Nedir, Çeşitleri Nelerdir?

0
222
Vergi Matrahı Nedir, Çeşitleri Nelerdir?

Vergi, devletin kamu hizmeti sunmak amacıyla kişilerden ve kurumlardan kanunun verdiği yetki ile para almasıdır. Vergi kamu hizmeti finansmanıdır. Herkes ödeme gücüne göre Vergi ödemek ile yükümlüdür. Anayasamızın 73.madde hükmü verginin zorunlu olarak ödenmesi gereken bir ödev olduğunu göstermektedir. Vergiyi ödemekle yükümlü olan kişilere vergi mükellefi denir.

Verginin konusu gelirdir. Verginin alınabilmesi için o gelirin elde edilmesi gerekir. Gelirin elde edilmesi ile vergiyi doğuran olay gerçekleşmiş olur.

Vergi Matrahı Nedir?

Peki, ödemekle yükümlü olduğumuz vergiler neye göre ve nasıl hesaplanıyor? Verginin hesaplanmasında dikkate alınan değere, miktara matrah denir. Hesaplanan matrah üzerine yasada öngörülen vergi tarifeleri uygulanır ve ödenecek olan vergi borcu hesaplanır.

Vergi Matrahı Çeşitleri Nelerdir?

Vergi matrahı iki şekilde karşımıza çıkmaktadır.

-Ad Valorem Matrah (Değer esasına dayalı)

-Spesifik Matrah

Ad Valorem vergilerde vergi matrahı, ekonomik-parasal değerler üzerinden hesaplanır. Bu matrah hesaplama şeklinde fiyat değil değer temel alınır. Örneğin günlük hayatta en çok karşılaşılan ancak çoğu zaman ödendiğinin farkına bile varılmayan Katma Değer Vergisi ad valorem vergidir. Katma Değer Vergisi’nde (KDV) malın fiyatı değişse de ödenecek verginin oranı değişmez.

Spesifik vergileme ölçüsünde verginin konusunu oluşturan şeyin ağırlık, hacim, uzunluk gibi teknik miktarlar üzerinden vergi matrahı hesaplanır. Adaletsizliğe yol açan bir yöntemdir. Örneğin kumaşların metresi üzerinden vergilendirme yapılırsa bir metre saten ile bir metre penyeden alınan vergi miktarı eşit olur.

Vergi Matrahı Nasıl Hesaplanır?

Vergi matrahı belirlenirken bir takım yollar izlenir. Bunlardan ilki beyan usulüdür. Bu usulde vergi mükellefi gelir ve giderlerini baz alarak vergi matrahını hesaplar ve bunu vergi dairesine yazılı olarak bildirir. İlgili makam sadece beyanname usulü ile yazılı olarak bildirilen matrahın doğruluğunu denetler.

Götürü usulü, vergi mükellefleri gruplandırılır ve matrah tahmini bir değer olarak ifade tarafından hesaplanır.

İdarece takdir usulü, Takdir Komisyonları Vergi Usul Kanununun öngördüğü hallerde ve belirten usullerle vergi matrahını hesaplar.

Karineler usulü, mükellefin bilinen değerlerinden bilinmeyen değerlerinin tahmin edilmesi ile hesaplanan matrah usulüdür. Dış göstergelerden faydalanılır. Örneğin, mükellefin fabrikasında ki işçi sayısı, çiftliğindeki hayvanlarının sayısı onun ödeme gücünü gösterir. Bu adaletsiz bir usuldür.

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here