Para Politikası Nedir?

0
1255
Para Politikası

Para politikası nedir, sorusuna cevap olarak sizlere şunları söyleyebiliriz. Bir ekonomide, makro ekonomi hedeflerine ulaşmak hedefiyle, para isteğinin merkez bankası tarafından kontrol edilmesi anlamını taşımaktadır. Merkez bankasının görevi, para otoritesini yürütmektir. Temel amacı, fiyat istikrarının sağlanması olan para politikasının başlıca amaçlarını sizlere şu şekilde sıralayabiliriz.

  • Fiyat listesini belirlemek yani enflasyonun yönetilmesini sağlar.
  • Döviz kurlarının istikrarının yani ödeme dengesini sağlar.
  • Ekonomik büyüme hedeflerini belirler.
  • İşsizlerle mücadele ederek tam istihdam düzenini sağlar.
  • Faiz oranlarında istikrarı sağlar.

Merkez Bankası

Merkez Bankası

Merkez bankası belirlemiş olduğu amaçlara, ulaşmak için elinde kullanması gereken bazı araçlar bulunmaktadır. Bu araçları TCMB faiz oranları, açık piyasa işlemleri, reeskont oranları, döviz işlemleri, zorunlu karşılıklar olarak sıralamamız mümkündür. Merkez bankası amaçlarına ulaşırken, genişletici para politikası ve daraltıcı para politikası olarak iki farklı politika izlemektedir.

Genişletici Para Politikası

Genişletici para politikası, gevşek para politikası olarak da adlandırabiliriz. Ekonomideki toplam para miktarının arttırılması, anlamını taşımaktadır. Bu tanımdan da anlayacağınız gibi daraltıcı para politikasının tam tersidir. Ülke ekonomisi, gerektiği şekilde büyümediği durumlarla, durgunluk, işsizlik beklentisi gibi durumlar ortaya çıkmaktadır. Bu durumda merkez bankasının genişletici önlemler alması gerekmektedir. Eğer para arzı artarsa, bunun sonucunda faiz oranlarının düştüğü görülecektir.

Faiz oranları düştüğü takdirde, tüketim eğilimi ve ekonomik aktiviteler artacaktır. Bu amaçlara ulaşmak için merkez bankası faiz oranlarını düşürerek piyasadan tahvil satın alabilir, karşılık oranları azaltarak bu yoldaki talebin artmasını sağlayabilir. Buna bir örnek verecek olursak karşılıklı oranlar düştüğünde, bankalar için kredi verilebilecek daha fazla kaynak olacağı anlamını taşımaktadır. Merkez bankası borç alma, borç verme gibi olaylarla faiz oranlarına müdahale edebilir. Borç verme faizlerini düşürürse, bankaların merkez bankasından borç alma isteği artacaktır. Borçlanan bankalar kredi verme konusunda daha istekli olacağı için piyasada para arzı artmış olacaktır.

Daraltıcı Para Politikası

Daraltıcı para politikasını sıkı para politikası olarak da tanımlayabiliriz. Genel anlamı, ekonomide para miktarının azaltılmasıdır. Enflasyon sorunu olduğunda, ekonomik enflasyonu düşürmek amacıyla uygulanan bir politika olarak karşımıza çıkmaktadır. Ekonomide üretilmiş olan toplam mal ve hizmetlere talebin yüksek olması, enflasyonun başlıca sebepleri arasına girmektedir. Eğer toplam talep, arzı aşarsa fiyatlar yükselir. Toplam talebin artmasının en büyük nedeni ise, insanlar arasında dolaşan paranın fazlalığıdır. Bu durumu para arzı olarak tanımlayabiliriz. Bu gibi durumlarla karşılaşıldığı zaman merkez bankası enflasyon oranını düşürmek amacıyla ekonomide toplam talebi düşürmeye yönelik önlemler alması gerekmektedir.

Merkez bankası para arzını kısarsa toplam talep düşmüş olacaktır. İnsanlardaki tüketim eğilimini tasarruf a çevirmesi gerekmektedir. Merkez bankası para arzını azaltmak için tahvil satmak yani piyasadan borç alma işlemini uygulamalıdır. Bir farklı yöntem olarak döviz satarak yani zorunlu karşılık oranlarını arttırarak TL arzını kısıtlaması mümkün olacaktır.

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here