Para Arzı Nedir? Para Arzı Tanımları Nelerdir?

0
806

Bir ekonominin belirli bir anda mevcut parasal varlıklarının toplamı para stoku ya da para arzı olarak tanımlanır. Ekonomi literatüründe para önemli bir kapsamda yer alır. Paranın değeri, paranın basımı, hazırlanışı ülkelere göre değişiklik gösterir.

Birçok ülkede tedavülde olan para, Merkez Bankası tarafından kontrol edilir. Banknotlar Merkez Bankası tarafından dolaşıma çıkarılırken, madeni paralar ise darphane tarafından dolaşıma çıkarılır.

Para Arzı Nedir?

Para arzı yukarıda da tanımladığımız üzere “Bir ekonominin belirli bir anda mevcut parasal varlıklarının toplamı para stoku ya da para arzıdır.” şeklinde tanımlanır. Bir diğer tanımda ise ekonomide dolaşan toplam para miktarı şeklinde tanımlayabiliriz.

Para arzı ekonomide farklı şekillerde kontrol edilir. Yani mevduatlar, fonlar, menkul kıymetler gibi ekonomi araçları para arzı içerisinde yer almaktadır.

Para Arzı Tanımları

Para arzı ekonomide M harfi ile temsil edilir. Ayrıca en basit şekliyle iki şekilde çeşitlendirilebilir. Dar anlamlı para arzı dolaşımda bulunan para miktarı ile vadesiz banka mevduatlarını ele alırken, geniş anlamlı para arzı da dar anlamlı para arzına ek olarak vadeli mevduatları da ele almaktadır.

Türkiye’de yer alan para arzı (M) tanımlarını bir tablo halinde verelim.

Para Arzı İçeriğinde bulunan parasal varlıklar
M0 Dolaşımdaki para – Banka Kasalarındaki Para
M1 M0 + TL ve YP Vadesiz Mevduat
M2 M1 + TL ve YP Vadeli Mevduat
M3 M2 + Repo ve Para Piyasası Fonları + Bankalarca İhraç Edilen Menkul Kıymetler

Ülkemiz ekonomisinde para arzı tanımlamaları bu şekilde yer almaktadır. Ekonomini de en önemli noktalardan biri paranın bir yılda kaç kere el değiştirdiğidir. Bu konuyu Irving Fisher, Fisher Denklemi ile ele almıştır. MV = PT şeklindeki bu denklem paranın dolanım hızını ele almaktadır. Burada M para arzını, V paranın dolanım hızı, P ortalama fiyatları ele alırken T ise mal miktarını ele alır.

Fisher Denklemi

Para arzı önemli bir kavramdır. Çünkü bir ekonomide para arzında yaşanacak bir artış fiyatları yükseltir. Yani enflasyona neden olur. Bu nedenle paranın dolanım hızı önemlidir. Hatta hatırlayanlarınız olacaktır. Bir dönem reklamlarda karşılaştığımız “Al ver ekonomiye can ver.” sloganı bu konuyla ilişkilidir.

Para Arzı Kontrolü Nasıl Yapılır?

Para arzını aktörleri bulunmaktadır. Bu aktörler paranın kontrolünde önemli rol oynarlar. Bunlar;

  • Merkez Bankası,
  • Mevduat Bankaları,
  • Mevduat Sahipleri,
  • Bankalardan Borçlananlar.

Merkez bankalarının para arzını artırması genişletici para politikası, para arzını azaltması da daraltıcı para politikası olarak adlandırılır. Bu konuda https://www.ekonomiblogu.com/para-politikasi-nedir/ adresinde tanımlamalarımızı anlatmıştık.

Merkez Bankası para arzını kontrol etmek için çeşitli araçlar kullanır. Bunlar;

  • Zorunlu karşılıklar,
  • İskonto oranı,
  • Açık Piyasa İşlemleri.

Bunlar Merkez Bankasının para piyasasını dengede tutmak için kullandığı araçlardır.

Konu hakkında sorularınızı yorum olarak bırakabilirsiniz.

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here