Oligopol Piyasa Modelleri Nelerdir?

0
69
Oligopol Piyasa Nedir?

Bir önceki yazımızda sizlere Oligopol Piyasa Nedir? konusunu anlatmaya çalışmıştık. Bu yazımızda ise sizlere Oligopol Piyasa Modelleri konusunu anlatmaya çalışacağız. Bildiğiniz üzere Oligopol’de sınırlı sayıda oyuncu yer almaktadır. Bu sebeple oluşturulan modellerde bu çerçevede geliştirilmiştir.

Oligopol’de çeşitli modeller yer almaktadır ve bu modeller piyasanın işleyişini ele almaktadır. Şimdi bu modellere kısaca göz atalım..

Oligopol Piyasa Modelleri

Oligopol piyasasında yer alan modelleri aşağıdaki gibi listeleyebiliriz;

  • Swezy Modeli
  • Cournot Modeli
  • Bertrand Modeli
  • Edgeworth Modeli
  • Chamberline Modeli
  • Stackelberg Modeli
  • Bowley Modeli

Swezy Modeli

Benzer malı üreten firmaların maliyet yapıları farklılaşmasına rağmen aynı fiyattan satış yapmaya devam etmektedirler. Bunun nedeni de dirsekli talep eğrisidir. Swezy Modeli, dirsekli talep eğrisi ile açıklanmaktadır.

Bu modelde yer alan mallar heterojendir. Yani firmalardan biri karar alıp fiyatı yükseltmişse diğer firmalarda bu fiyat yükselişi karşısında tepkisiz kalıp fiyat arttıran firmaya piyasada verilecek tepkiyi beklerler. Bu nedenle bu modelde iki farklı talep eğrisi söz konusudur. Firma fiyatını yükselttiğinde tepki vermeyen diğer firmalar, aynı firma fiyat düşürünce tepkisiz kalmazlar ve talep kaymaması için onlarda fiyat düşürürler.

Cournot Modeli

Oligopol’ün en popüler modeli Cournot’tur. Modelde iki firma yer almaktadır. Bu modelin temel varsayımlarına bakacak olursak;

  • İki firma bulunmaktadır.
  • Maliyetler sıfırdır.
  • Piyasa talep eğrisi doğrusaldır.
  • Her iki firmada toplam talebi tam olarak bilmemektedir.
  • Her iki firma da alınan kararlardan birbirinden etkilendiğini farkındadır. Fakat bu firmalar bağımsız karar almaktadır.
  • Firmalar birbirleriyle anlaşma yoluna gitmezler.
  • Her firma rakip firmanın satış miktarlarını (üretim) veri olarak kabul eder ve kendi satış seviyesini bu veri üzerinden belirler.

Bu modelin temel varsayımında ilk firmanın piyasanın 1/2 yani yarısı kadar üretim yaptığını varsayarken piyasaya giren ikinci firma piyasanın 1/4 oranında üretim yaptığını varsayar. Yani firmalar tam rekabet üretiminin 1/3’ü kadar üretim yapabilmektedir.

Bertrand Modeli

Fransız Joseph Bertrand tarafından ortaya atılan Bertrand Modeli temel varsayımlarını şu şekilde sıralayabiliriz;

  • Piyasada yer alan firmalar birbirinin fiyat seviyelerini veri kabul etmektedir.
  • Modelde yer alan ilk firma monopolcü gibi davranarak fiyatını belirlerken piyasanın yarısı kadar üretimde bulunur.
  • Diğer taraftan piyasaya giren ikinci firma da ilk firmanın fiyatını değiştirmeyeceğini kabul ederek kendi fiyatını belirler.
  • İkinci firma monopol fiyatından aşağıda fiyat belirlerse bütün pazarı ele geçirebilir. Bunun nedeni de ürünlerin homojen olmasıdır.
  • Piyasanın ilk firması bu hamlenin üzerine rakip firmanın fiyatlarını değiştirmeyeceğini kabul ederek kendi fiyatını daha aşağı çeker. Bu fiyat düşürmesi mümkün olan en alt seviyeye kadar sürer. Bu durumda fiyat ve üretim tam rekabet üretim hacmi ve fiyatına eşit olmaktadır.

Edgeworth Modeli

Bu modelin temelindeki varsayım firmanın piyasa talebinin sadece bir kısmını karşılayabilecek bir durumda olmasıdır.

Chamberlin Modeli

Diğer modellerden Chamberlin Modeli’ni ayıran varsayım firmaların yaptıkları hatalardan ders alıyor olmalarıdır.

Stackelberg Modeli

Piyasaya ilk giren bir firmanın ve bir de takipçi firmanın olduğu varsayımdır. İlk firma toplam talebin yarısını üretir ve satar. İkinci firma ise kalan talebin yarısını üretmektedir. Bu modelde Cournot’a göre daha fazla üretim varken, fiyatlar daha ucuzdur. Ancak tam rekabete göre ise daha az üretim vardır ve fiyatlar daha pahalıdır.

En temel ayrıntı ise lider firma üretimini aynı tutarak sadece fiyatı düşürür ve ikinci firmanın satış fiyatında satış yapar ve üretim liderliğini elinden bulundurup toplam talebin yarısını karşılamaktadır.

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here