Enflasyon Nasıl Hesaplanır ve Enflasyon Çeşitleri Nelerdir?

2
251
Enflasyon

Belirli bir dönemde toplam talebin toplam arzı aşması nedeniyle genel seviyesinde görülen sürekli ve yüksek oranlı artışlar enflasyon olarak adlandırılmaktadır. Enflasyon ve deflasyon konusu https://www.ekonomiblogu.com/deflasyon-ve-enflasyon-nedir/ linkinde anlatmıştık. Bu konumuzda ise enflasyon türleri – enflasyon çeşitleri ele alacağız.

Yukarıdaki tanımın dışında enflasyon, ulusal paranın sürekli olarak değer kaybetmesi ve tüketicilerin satın alma gücünün azalması anlamına da gelmektedir.

Enflasyon Nasıl Hesaplanır?

Enflasyon oranı aşağıdaki formül ile hesaplanmaktadır.

Enflasyon oranı

(ΔP / Pt – 1) x 100

ya da bir diğer formül ile

πt = (Pt – Pt-1 / Pt-1) x 100

şeklinde hesaplanır. Buradaki ifadeler aşağıdaki anlama gelmektedir.

Enflasyon oranı = π

Pt = Mevcut yılın fiyat endeksi seviyesi

Pt-1 = Bir önceki yılın fiyat endeksi seviyesi

Fiyat endeksi formülü ise aşağıdaki gibidir;

Fiyat Endeksi = (Sepetin Mevcut Yıl Değeri / Sepetin Baz Yıl Değeri) x 100

Enflasyon Çeşitleri Nelerdir?

Enflasyon Türleri

Enflasyon türleri fiyat artış hızına ve ortaya çıkış sebeplerine göre çeşitlere ayrılmaktadır. Öncelikle fiyat artış hızına göre ele alalım.

Fiyat Artış Hızına Göre Enflasyon Çeşitleri

Ilımlı Enflasyon: Fiyatlar genel seviyesindeki (FGS) yıllık artışın tek haneli rakamlar ile ifade edildiği enflasyon türü ılımlı enflasyondur. Aynı zamanda ise sürünen enflasyon ve sinsi enflasyon olarak da adlandırılmaktadır.

Dört Nala Enflasyon: Fiyatlar genel seviyesinde yaşanan yıllık artışın çift haneli rakamlar ile ifade edildiği enflasyon türüdür. Aynı zamanda aşırı enflasyon olarak da adlandırılmaktadır.

Hiper Enflasyon: Çok nadir görülen bir enflasyon türüdür. Bir yıllık bir dönemde fiyat artışının yüzde 50 ve daha üzerinde olma durumundaki enflasyon türüdür. Geçmiş dönemlerde birinci dünya savaşı döneminde Almanya’nın savaş tazminatı nedeniyle yüzde bir milyonlara ulaşan enflasyon görülmektedir. Öyle ki 1922 yılında bir gazete 1 Mark iken 1923 yılına gelindiğinde 70 milyon mark olmuştur.

Hiper enflasyonun yakın tarihimizde de çeşitli örnekleri bulunmaktadır. Brezilya, Rusya, Nikaragua gibi ülkeler yüzde iki bin üzerinde enflasyon ile mücadele etmişlerdir.

Ortaya Çıkış Nedenlerine Göre Enflasyon Çeşitleri

Talep Enflasyonu: Toplam talepte meydana gelen artışlar sonucunda yani toplam talebin toplam arzdan büyük olması durumunda ortaya çıkan enflasyon türü olarak adlandırabiliriz.

Arz Enflasyon: Üretim maliyetlerinde meydana gelen artış nedeniyle ortaya çıkan enflasyon türü arz enflasyonu olarak adlandırılmaktadır.

Diğer Enflasyon Çeşitleri ve Enflasyon Kavramları

Beklenen Enflasyon: Fiyatlar genel seviyesinde meydana gelmesi muhtemel enflasyon türüdür.

Beklenmeyen Enflasyon: Fiyatlar genel seviyesinde meydana gelmesi tahmin edilemeyen enflasyon türüdür.

Çekirdek Enflasyon: Enflasyon üzerinde etkili olan geçici faktörlerin ortadan kaldırılmasıyla hesaplanan enflasyon türüdür.

Diğer Kavramlar

Deflasyon: Fiyatlar genel seviyesinde yaşanan sürekli düşmeleri ifade etmektedir.

Desenflasyon: Fiyatlar genel seviyesinde yaşanan artış hızının düşmesini ifade eder.

Stagflasyon: Bir ekonomide enflasyon ile birlikte işsizliğin görülmesi durumudur.

Reflasyon: Ekonominin eksik istihdam seviyesinde iken toplam talebin artması sonucu ekonomide enflasyona neden olmadan üretimde ve istihdamda yaşanan artışları ifade eder.

Slumpflasyon: Bir ekonomide negatif büyüme ile enflasyonun bir arada görülmesidir.

2 YORUMLAR

  1. Ecevit ve süleyman demirel zamanında her gün duyduğumuz kelimeler enflasyon. Şimdi bilgiler sayesinde daha net anlıyorum teşekkürler.

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here